Қоғамның тыныштығы мен дамуы ең алдымен заң мен тәртіпке байланысты. Заң – мемлекеттің қабылдаған, барлық азамат орындауға міндетті ережелер жүйесі. Ал тәртіп – сол заңдардың бұлжытпай орындалуы және әрбір адамның мінез-құлқының қоғам талабына сай болуы. Өз құқығыңды қалай қорғап, міндеттеріңді қалай есте сақтауға болады? Ең бастысы, заң бұзушы болудан қалай аулақ болуға болады? Жастар осы сұрақтарға облыстық әділет департаменті ұйымдастырған Қарағандыда «Заң мен тәртіп» идеологиясын насихаттау бағдарламасы аясында өткен «Сенің құқықтарың – сенің қорғаның» форумында жауап алды.
Үкімет пен құқық қорғау органдарының, прокуратураның, Экономикалық тергеу департаментінің және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері колледж және университет студенттеріне арнап арнайы сөз сөйлеп, әрбір іс әрекеттің құнын түсіндірді.
Заңгерлер жастардың есірткі сатуға қатысуына ерекше алаңдайды, ал бұл алаяқтық түрі талқылаудың негізгі тақырыбына айналды.
– 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енген Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы мен Мемлекет басшысы ілгерілетіп отырған «Заң және Тәртіп» идеологиясы еліміздің саяси-құқықтық дамуының жаңа белесін айқындап берді. Бұл тұжырымдама тек құқықтық нормалардың жиынтығы емес, ол – Әділетті Қазақстанды құрудың стратегиялық негізі және қоғамдық тұрақтылықтың басты кепілі. Осыған байланысты заңды білген тәртіп сақтайтынын айта кеткім келеді.
Көп күш жұмсамай тез ақша табу ұсыныстары құқықтық салдарға әкелуі мүмкін. Тағы бір мәселе – жастардың заңсыз заттарды таратуға қатысуы. Егер жастар өз құқықтарын, міндеттерін және әрекеттері үшін жауапкершілікті түсінсе, көптеген тәуекелдердің алдын алуға болады. Сондықтан біз сарапшылар заңды түсіндіретін және өзекті сұрақтарға жауап беретін кездесулерді көбірек өткіземіз, – деп атап өтті Әділет департаменті басшысының орынбасары Данияр Байділдин.
Дегенмен, заңды жауапкершілік тек ауыр қылмысқа ғана қолданылмайды. Көбінесе, жастардың маңызды емес деп санайтын әрекеттері, мысалы, тыйым салынған жерде темекі шегу, қоқыс лақтыру да ұсақ бұзақылық деп танылып, әкімшілік жаза қолданылады.
Полиция департаментінің алдын алуды үйлестіру бөлімінің аға инспекторы Ольга Калашидидің айтуынша, бұл бұзушылықтарды негізінен Қарағанды қаласының 16-25 жас аралығындағы тұрғындары жасайды.
– Жастар тіпті кішігірім болып көрінетін құқық бұзушылықтың өзі жауапкершілікке әкелуі мүмкін екенін түсінуі керек. Жастарды осындай форумдарда біріктіру арқылы біз оларды жауапкершілік туралы ескертіп қана қоймай, сонымен қатар оларға құқықтық мәселелерді түсінуге, шешімдерінің салдарын бағалауды үйренуге және күмәнді ұсыныстарға қарсы тұруға көмектескіміз келеді. Өйткені, заңды білу – өзіңізді қорғау. «Заң және тәртіп» қағидаты әрбір адамның жеке жауапкершілігінен басталады, – деп атап өтті Ольга Калашиди.
Әдебиет БЕЛГІБАЙҰЛЫ,
Қарағанды облысы