Қазақстан Республикасында саяси партиялар, кәсіптік одақтар және азаматтардың ортақ мақсаттарға жету үшін ерікті негізде құрылған, заңдарға қайшы келмейтін басқа да бірлестіктері қоғамдық бірлестіктер деп танылады. Қоғамдық бірлестіктер коммерциялық емес ұйым. Осындай ұйымның бірі «Сенімен Болашақ» республикалық ата-аналар қоғамдық бірлестігінің басты миссиясы – қоғамда саналы ата-ана мәдениетін қалыптастыру арқылы азаматтық жауапкершілік пен азаматтық саналылықты арттыру. Еліміздің болашақ азаматтарының имиджін қалыптастырудың маңызды институты ретінде танылған Қазақстанда саналы ата-ана болу идеясына баса назар аударатын «Сенімен Болашақ» республикалық қоғамдық бірлестігінің Қарағанды облыстық филиалының басшысы Индира Жанұзаққызымен сұқбаттасудың сәті түскен еді.
– Индира Жанұзаққызы «Сенімен Болашақ» республикалық қоғамдық бірлестігінің жұмысымен таныстырып өтсеңіз.
– Мемлекет келешегі өскелең ұрпақтың қолында екенін ескерсек, оның бойындағы адамгершілік қасиеттердің болуы ата-ана, ұстаз, жақсы құрбысынан екені сөзсіз. Жас ұрпақ біздің өміріміздің тікелей жалғастырушы ғана емес, еліміздің тірегі, мызғымас болашағы. Сондықтан, «Бала тәрбиесі – бір өнер, өнер болғанда үлкен өнер. Жеке бір ғылым иесі болуды тілейтін өнер» деп алаш ардақтысы Мағжан Жұмабаев айтқандай – бала тәрбиесі барлығымыздың бірлескен жұмысымыздың нәтижесі.
Саналы ата-ана мәдениетін қалыптастыру жолында ата-ана мен бала арасындағы алтын көпір болып отырған «Сенімен болашақ» республикалық қоғамдық бірлестігінің төрт жылға жуық уақыт ішінде еліміздің әр аймағында құрылған филиалдары біраз ілкімді жұмыстар атқаруда. Баршамыздың мақсатымыз саналы ата-ана мәдениетін қалыптастырып, ұрпақ тәрбиесіне байланысты барлық мәселені бірлесіп шешу. Бұлардың барлығы қоғамға тәуелді. Бүгінгідей жаһандану заманында біліммен бірге тәрбиені таразының тең басын ұстағандай қоса алып жүру өте маңызды. Ұлтымыздың ғұлама ғалымы Әбу Насыр Әл Фараби: «Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» деп өз заманында айтып кетсе, бұл қанатты қағида бүгін де өз маңызын жоғалтпақ емес.
– Жалпы бұл ұйымды кім қаржыландырады?
– «Сенімен Болашақ» заманауи азаматтық белсенділік танытқан, ұрпақ тәрбиесі, саналы қоғам құру деген жауапкершілікті алып, жолға шыққан қоғамдық ұйым. Идея авторы мен құрылтайшысы Нұркен Асанов ұлт болашағы ұрпақтың бүгіні мен ертеңі үшін осы ұйымды құрып, қаржыландыруды жеке өз мойнына алған азамат.
Атқарушы ұйымдар мен азаматтық қоғам – мемлекеттің қос қанаты іспетті. Мемлекеттік органдар мен үкіметтік үмес ұйым арасындағы collaboration яғни, серіктестік – қоғамдық қауіпсіздік пен әлеуметтік тұрақтылықты, түйткілді мәселелерлің алдын-алуды қамтамасыз етудің маңызды құралы болып табылады. Қауіпсіз орта қалыптастыру, саналы қоғам құру – бұл жұмыс та ортақ.
– Кімдермен білек сыбана жұмыс істейсіздер? Соған тоқьала кетсек…
– Былтырғы жылы бірлестігіміздің Қарағанды филиалы білім беру басқармасымен, Полиция департаментімен, Әйелдер істері жөніндегі комиссиямен, Отбасына біріңғай көмек беру бөлімімен және жастар ресурстық орталығымен ЖОО, колледждерде, оқушылармен, ата-аналармен қоғамның кеселдері оның алдын-алу бойынша 200 ге тарта шара ұйымдастырдық.
Бір атап өтетін дүние, бірлестіктің ұстанатыны «Ой айту емес, ой ояту». Себебі, ақыл айтып, бірдеңе үйретуден аулақпыз. Әр азаматтың, ата-ананың өз таңдауы, көзқарасы бар. Ортақ диалог алаңдарында ой қозғап, санаға ой салсақ дейміз. Ұлтқа, дінге, тілге бөлінбейміз. Біртұтас мемлекеттің азаматтарымыз. Бөтен бала жоқ. Біз – жол сілтеп, мәселенің шешілу жолдарында бағыт берушіміз.
Бұрынғыдай флэшмоб, есеп үшін өтетін акциялардан нақты жұмысқа көшу маңызды. Уақыт пен заман бізді күтіп тұрмайды. Бүгін және қазір. «Ұлттың жаңа сапасы» мен «саналы ұлт» дегенді жиі айтамыз. Сапалы ұлт – саналы ұрпақтан құралады. Есірткіден, лудоманиядан, кибербуллингтен, кибералаяқтықтан қорғау, профилактика бағыттарында жұмыс ары қарай жалғасады.
Жас буын бос уақытын кіммен және қалай өткізеді? Оның әлеуметтік желідегі досы кім? Интернет ойындарды кіммен ойнап жүр? Ортасы қандай? осылар күн тәртібінде үнемі болса, алдын алса көп мәселеге жол берілмейді.
Жауапкершілік пен саналылық, мәдениет пен тәртіп – бүгінгінің тренді болса абзал.
– Мемлекет басшысы да бала тәрбиесін, ұлтымыздың болашағы туралы Ұлттық Құрылтайда баса айтты. Сіз бұл туралы не айтар едіңіз?
– Түркістан қаласында өткен Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев ұлт ұрпағы тәрбиесіне ерекше көңіл бөлу керектігін атап өтті. Бұл саладағы кемшіліктер бар екені белгілі. Десек те ата-аналар баланы мемлекет, Үкімет не қоғам үшін емес, ең алдымен, өзі үшін дүниеге әкеледі. Әрбір ата-ана саналы ұрпақ өсіруге баса мән беруге тиіс дей келе «Өскелең ұрпақтың тәрбиесі – өте маңызды мәселе. Ашығын айтсақ, қазір жас ұрпақ әлеуметтік желі арқылы тәрбие алып жатыр. Баланы дұрыс бағытқа бұрып, жол көрсетіп отырмасақ, бұл – өте қауіпті үрдіс. Ғаламтор арқылы жат діни ағымдардың құрығына түскен жастар да бар. Ұрпақтың бойында жаман әдет болса, бұл – ең алдымен, үлкендердің кінәсі», – деген еді.
«Мейірімділікті анадан, әдептілікті данадан үйрен», – дейді халқымыз. Бір біріне қамқор, қайырымды, мәдениетті де саналы, елжанды, білімді ұрпақ тәрбиелеу бүкіл қоғамға ортақ міндет. Себебі, сол арқылы тұтас бір буынның құндылықтары мен қасиеттері қалыптасады. Біз, ата аналар, жастарымызды жаһанданудың теріс әсерінен барлық жағынан қорғауымыз керек. Осы орайда бірлестігіміз тәрбие жұмысын жақсартуға бағытталған шараларды күшейтуді жалғастырады. Бұл салада көптеген проблемалар жинақталғаны жасырын емес. Соңғы уақытта оқу орындарында қорқыту, зорлық-зомбылық, агрессия фактілері жиілеп кетті. Мұндай жағдайлар тіпті камераға түсіріліп, әлеуметтік желілерге таратылады. Бұл белгілі бір сәеге айналып, балалардың қатыгездігі кейде барлық шекарадан асуда. Бұндай жағдайда міндет пен кінәны білім ұйымдарына артып қою әсте қате түсінік. Мектеп, ата-ана, өскелең ұрпақ ынтымақтастықта, өзара эмпатияда болуы бүгінгі күнгі тәрбие құралы. Осы орайды, әйел аналардың жеке мәдениеті, әкелердің тәрбиелік ролі, адамгершілік құндылықтарға негізделген тәрбие бағытында көп шаралар ұйымдастырдық.
– Осы шараларға тоқтай кетсек…
– Атап айтсақ «Әкелер форумы», «Ауыл-Алаш айнасы», «Балам тұлға болсын десеңіз», «Мен сенің өміріңнің жалғасымын», «Мен елімнің ертеңімін», «Қауіпсіз орта отбасы тұрақтылығының кепілі», «Баланы қорғау баршаға парыз», «Бес асыл іс көнсеңіз», «Бүгін емес, қашан, біз емес, кім?» атты тағы басқа да аналар мен оқушыларға, жастарға арналған шаралар кешені. Аймағымыздың қала, аудандарында, ауылдарда ата-аналармен кездесу диалог алаңдарындағы кері байланыс өте жақсы екенін атап өткім келеді. Отбасыларды қолдау біріңғай орталығымен аралағы тығыз жұмыс арқасында жастар алаңдарында шараларын атап өтіп келеді.
– Әр жасалатын істің өз жоспары болады. Сіздердің болашақта қандай істерді қолға алатыңдарыңызды білгіміз келеді…
– Қазіргі заман сынына қарсы тұру үшін ұрпақ бойында дағды мен көзқарастарды, құндылықтарды қалыптастырудың ең дұрыс жолы – Ұлттық тәрбие мен педагогика, саналы ата-ана мәдениеті. Заман мен уақыт бізді күтіп тұрмайды. Бүгінгі күні арнайы жопар құрып, соның аясында жұмыс жүргізіп жатырмыз. Олар: Репродуктивті тәрбие;
Буллинг және кибербуллинг, электронды шылым мен вейптің зиянын түсіндіру;
Ата-ана мен мектептің ынтымақты жұмысы жөнінде алгоритімдер; Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу; Ажырасу мәселесінің алдын алу, әлеуметтік жетімдерді болдырмау; Отбасылық құндылықтарды дәріптеу; Суицидтің алдын алу; Эмоционалды және комуникациялық интелектіні дамыту; Тұлғалық даму; Лудомания мен игроманияның, бәстігудің алдын алу.
– Жарқын болашақ жолында еңбек етудесіздер. Өз ойыңыз қалай? Бұл орындалар арман ба, әлде…
– Мемлекет басшысы «Ұлттың жаңа сапасын қалыптастыру еліміз үшін айрықша маңызды. Әрбір азаматымыз, әсіресе, жастар ең жақсы қасиеттерді бойына сіңіруі қажет. Оның бәрі бірігіп, біртұтас қоғамдық қасиетке айналады. Әркім отаншыл, білімпаз, еңбекқор, тәртіпті, адал, әділ, үнемшіл әрі жанашыр болса, алынбайтын асу жоқ», – деді өз сөзінде. Ендеше сананы өзгерту үшін де адамгершілік пен ізгілік, адалдық сынды құндылықтарды насихаттай беру қазір аса қажет. Ал, оларды біз жүйелі жұмыстар арқылы іске асыра аламыз.
Біздің табысты дамуымыз отбасы сияқты маңызды әлеуметтік институтқа тікелей байланысты. Егер қазақстандық отбасыларда бақыт пен амандық орнаса, еліміздің болашағы да жарқын болары сөзсіз.
Сөз соңында мектептен барлық мүмкіндіктерді пайдаланып, білім алу мен тәрбие жұмыстарына қатысып, ұрпағымыз тұлға болып, ел дамуына ат салысатын азамат болуына жол көрсетейік. Өркениет көшіне мәдениетті де саналы ұрпақ өсіріп қосылайық, саналы ата-ана мәдениетін бірге қалыптастырайық, дегім келеді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтай отырысында қоғамдық әдепті реттеу, саналы қоғам құру, теріс ағымдар мен ұлттық болмысымызға жат идеологияларға, түрлі зиян әрекеттерге жол бермеу туралы ерекше айтты. Әсілінде, саналы қоғамды саналы азаматтар құрайды. Өзгеріске, қоршаған ортада саналы мәдениет құруға әр азамат ұмтылуы керек. Құрылтайда айтылған әр дүниенің терең мәні бар. Ол атқарушы ұйымдар, заң ұйымдары, полиция саласы мен билікке емес, еліміздің әр азаматына бағытталған. Қоғамдық ұйым ретінде «Сенімен Болашақ» осы бағытта қызмет жасап келеді әрі жалғастыра береді де. Адал әрекет басқаларға үлгі болып, қоғамның өзгеруіне жол ашады. Адалдыққа сенім артқан қоғам құру – әрқайсымызға байланысты. Осы мемлекеттің бөлшегі ретінде, ұлт дамуы жолында «алам деп емес, не берем» деген міндет қою маңызды.
Бала қауіпсіздігі, қоғам кеселдерімен күрес, заң мен тәртіптің ортақ принципке айналуы, еліміздің әр азаматының айтатын патриотизмі нақты іске айналғанда, «тілмен емес, тірлікпен іс қылғанда» нақты нәтиже шығады.
– Әңгімеңізге рақмет. Жарқын болашақты бірге құрайық!
Сұқбаттасқан: Әдебиет БЕЛГІБАЙҰЛЫ